Wie het financieel of maatschappelijk minder goed heeft, krijgt in Nederland gemiddeld een zwaardere straf voor vergelijkbare delicten. Dat blijkt uit twee nieuwe onderzoeken van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). Volgens de onderzoekers bevinden verdachten met een zwakkere sociaaleconomische status zich structureel in een minder gunstige positie binnen het strafrecht.
Daarbij is gekeken naar factoren als opleidingsniveau, inkomen, arbeidsmarktstatus en woonsituatie. Waarom krijgen sommige verdachten vaker een celstraf? Uit de analyse blijkt dat verdachten met minder gunstige sociaaleconomische kenmerken gemiddeld vaker een gevangenisstraf opgelegd krijgen en ook langer vastzitten.
Mensen met een sterkere sociaaleconomische positie krijgen daarentegen vaker een geldboete , die bovendien gemiddeld lager uitvalt. Voor het onderzoek werden gegevens uit ruim 2,5 miljoen strafzaken onderzocht, waarbij bijna 1,2 miljoen verschillende verdachten betrokken waren.
De onderzoekers benadrukken dat deze verschillen niet automatisch betekenen dat sprake is van onwettige discriminatie. Het Nederlandse strafrecht biedt rechters en andere betrokkenen namelijk ruimte om rekening te houden met persoonlijke omstandigheden van een verdachte.
Metronieuws op WhatsApp Als eerste op de hoogte zijn van de mooiste verhalen, meest opvallende nieuwtjes en handige tips? Volg dan Metro ’s kanaal op WhatsApp, speciaal voor onze trouwe lezers. Je kunt ons via deze link volgen. Zien we je daar? Zaken komen niet altijd bij de rechter terecht Een belangrijke verklaring ligt volgens het WODC eerder in de strafrechtketen.
Verdachten met gunstigere sociaaleconomische kenmerken zien hun zaak vaker buiten de rechtbank om afgedaan worden via het Openbaar Ministerie. Daardoor verschijnen zij minder vaak voor de rechter. Dat verschil heeft gevolgen. Alleen een rechter kan immers een gevangenisstraf opleggen.
Bovendien zijn rechtszaken openbaar, waardoor opgelegde straffen zichtbaarder worden. Hoe beïnvloeden werk en toekomstperspectief de straf? Naast de cijfermatige analyse voerde het WODC gesprekken met professionals uit en rond de strafrechtketen. Daaruit blijkt dat factoren als toekomstperspectief en kansen op resocialisatie een rol spelen bij beslissingen over straffen.
Zo zien beslissers vaker ruimte voor een alternatieve of lichtere straf wanneer iemand een baan heeft of andere omstandigheden heeft die wijzen op een grotere kans op een succesvolle terugkeer in de samenleving. Ook de manier waarop een verdachte zich tijdens het proces opstelt, blijkt van invloed.
Mensen die communicatief vaardig zijn en de weg binnen instanties beter kennen, maken volgens het onderzoek vaker een gunstige indruk. Wanneer zulke factoren structureel meewegen, kunnen zij leiden tot minder positieve uitkomsten voor mensen met een zwakkere sociaaleconomische positie.
Sociaaleconomische positie weegt zwaarder dan migratieachtergrond Opvallend is dat sociaaleconomische kenmerken vo
