Amrish Baidjoe, microbioloog en veldepidemioloog bij het Rode Kruis en mede-oprichter van het Red Team Covid 19 NL.Bron David van Dam / de VolkskrantNa een reeks verhoren waarin de parlementaire enquêtecommissie vooral wilde reconstrueren hoe het er binnenskamers aan toe was gegaan, werd de blik deze woensdag nadrukkelijk naar buiten gericht.
De hele dag stond in het teken van het tegengeluid.is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.Gepubliceerd op 17 juni 2026, 19:23Leestijd 4 minHet contrast tussen de twee getuigen die woensdag in de enquêtezaal moesten verschijnen, kan haast niet groter.
Waar ’s ochtends veldepidemioloog Amrish Baidjoe zijn roep om steviger maatregelen nog eens kracht bijzet, klinkt ’s middags de stevige taal van huisarts Rob Elens, die zich juist opwierp als ‘coronacriticus’ en voor alternatieve behandeling ijverde.Wie ze achter elkaar hoort, kan niet anders dan terugdenken aan de polariserende coronajaren waarin de meningen over de aanpak van het virus dagelijks over elkaar buitelden.
En dat is ook de bedoeling die de commissie met deze dag lijkt te hebben. De vraag die bij beide verhoren voorligt: hoe werd tijdens de crisis omgegaan met de mensen die zich kritisch uitten over het gevoerde beleid om het virus in te dammen?Commissievoorzitter Daan de Kort liet al doorschemeren dat het een belangrijke deelvraag is, al is die op zichzelf ook weer voer voor discussie.
De kritiek tijdens de pandemie laat zich immers moeilijk vangen. Grofweg waren er twee smaken: critici die vonden dat maatregelen niet streng genoeg waren of niet tijdig waren ingevoerd, en critici die zich juist verzetten tegen maatregelen.Red TeamWoensdag zijn beide kampen vertegenwoordigd.
Als eerste is Baidjoe aan de beurt. Hij zit er met name vanwege zijn rol als een van de oprichters van het zogenoemde Red Team, een groep experts die openlijk kritiek leverde op het gevoerde coronabeleid en de adviezen van het Outbreak Management Team (OMT).In de kern was de kritiek van het Red Team dat het kabinet te lang wachtte met ingrijpen en dat langdurige lockdowns te voorkomen waren als maatregelen op een andere manier werden ingevoerd.
Bovendien vonden de experts dat het OMT te veel uit biomedici bestond en daarom schoven bij hen ook sociaal-wetenschappers en economen aan.Al in de eerste periode van de crisis bespeurde Baidjoe een ‘verschillend gevoel van urgentie’ tussen hemzelf en beleidsmakers.
Toch wil hij over die eerste periode ‘niet te hard oordelen’, omdat er nog veel onbekend was. Een gevoel van urgentie komt er pas ‘als mensen beginnen te sterven’. ‘In een crisis is iedereen altijd bang om de eerste stap te zetten.’Baidjoe is minder mild over de wijze waarop het kabinet en het OMT na de eerste golf te werk gingen.
Toen in de zomer van 2020 de maatregelen werden afgeschaald, werd er volgens Baidjoe ‘een beetje laconiek’ gedaan over de impact van een mogelijke nieuwe golf besmettingen.Kudde-immuniteitHoewel meerdere hoofdrolspelers dat afgelopen weken tegenspraken, had Baidjoe het gevoel dat er in die eerste maanden ook werd gestuurd op zogenoemde kudde-immuniteit, waarbij men het virus gecontroleerd laat uitrazen en mensen door besmetting antistoffen opbouwen.
Volgens Baidjoe was dat risicovol omdat van het coronavirus helemaal niet bekend was of groepsimmuniteit überhaupt kon worden opgebouwd. Bovendien miste Baidjoe maatregelen voor specifieke ‘risicogroepen’, zoals ouderen of mensen uit een ‘lage sociaal-economische klasse’.Baidjoe schreef daarom samen met andere experts een brief waarin ze het kabinet opriepen niet te wachten met maatregelen.
Toen de adviezen niet werden opgevolgd, besloten ze het Red Team op te richten. De veldepidemioloog noemt dat tegenover de commissie ‘geen lichte beslissing’. ‘Wij waren ons ervan bewust dat als je zoiets opricht, het risico bestaat dat je lijnrecht tegenover het OMT komt te staan.’Het Red Team wilde dan ook nadrukkelijk in gesprek blijven met het OMT, maar kwam niet verder dan ‘beleefdheidsgesprekken’.
Volgens Baidjoe werd de wens van het Red Team om hun adviezen direct over te brengen in de kiem gesmoord door OMT-voorzitter Jaap van Dissel die bij een van de ontmoetingen zou hebben gezegd dat het team ‘vooral via publieke kanalen’ hun kritiek moest delen.Bij de experts van het team overheerste het gevoel dat het kabinet en het OMT niet op hen zaten te wachten.
Het team bleef nog een tijd actief, maar trok zich gedurende 2021 langzaamaan terug en hief zichzelf op. ‘Alle adviezen lagen er, alle handreikingen waren gedaan’, zegt Baidjoe. ‘Als we verder zouden duwen als team, dan zou dat alleen maar leiden tot verdere polarisatie.’De andere kantHuisarts Rob Elens, die voor het tweede verhoor is opgeroepen, stond in zekere zin precies aan de andere kant van dat gepolariseerde debat.
In de eerste maanden van de pandemie kwam Elens in opspraak omdat hij patiënten met corona een mix middelen gaf die daar niet voor bedoeld waren, waaronder het antimalariamiddel hydroxychloroquine.Rob Elens, die als huisarts kritisch was op het coronabeleid.Bron David van Dam / de VolkskrantVolgens Elens werkte de methode, die hij had afgekeken bij een arts uit New York.
Hij deelde zijn enthousiasme met de lokale omroep, maar niet lang daarna had hij de inspectie aan de lijn. Die vroeg hem te stoppen met de middelen. De effectiviteit was niet bewezen en het medicijn kon bovendien bijwerkingen opleveren zoals hartritmestoornissen.
Elens kreeg uiteindelijk een boete.De manier waarop de inspectie hem benaderde, noemt Elens ‘agressief’. Toch bleef hij zich daarna inzetten voor het middel. Hij had het gevoel dat hij daarna werd tegengewerkt. ‘Ik voelde me opgejaagd wild’.‘Smaad en laster’Elens hekelde met name de rol die toenmalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge volgens hem had.
In 2024 concludeerde het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg dat De Jonge zich ‘actief bemoeide’ met het optreden van de Inspectie tegen Elens. ‘Waarom is Hugo zo achter mij aan gegaan?’Tijdens zijn verhoor is hij ook fel over de media die hem zouden hebben afgeschilderd als ‘kwakzalver’.
Hij noemt dat ‘smaad en laster’. Zijn vertrouwen in de overheid is ‘beschadigd’, ook jaren na de crisis. Dat hij bij de commissie zit, lijkt Elens te zien als een onverwachte, maar welkome verrassing. ‘Ik ben blij dat ik hier zit en dat ik mijn verhaal een keer kan doen.’Lees ookGeselecteerd door de redactie
